अध्यात्म

     अध्यात्म

         अध्यात्म हे जन्म आणि मृत्यू संबधित नसुन, अध्यात्म म्हणजे अशी गोष्ट निर्माण करणे जी मृत्यू पण आपल्याकडुन  हिरावुन घेऊ शकत नाही. अध्यात्मिक साधना मृत्यू पासुन वाचण्यासाठी म्हणजे मृत्यू येऊ नये यासाठी केली जात नाही किंवा करायची नसते, तर मृत्यू च्या कारणासाठी म्हणजे पुन्हा जन्म न येण्यासाठी केली जाते. थोडक्यात जन्म – मृत्यू च्या फेरीतुन सुटका मिळवण्यासाठी केली जाते.

    अध्यात्मिक प्रक्रिया जिवन संदर्भात नसते तर शरीराचा जन्म आणि मृत्यु संदर्भात असते. म्हणजेच अध्यात्मिक प्रक्रिया आपल्या बाबतीत असते जिथे जन्म व मृत्यू दोन्ही नसतात. सोप्या भाषेत सांगायचे झाले तर असं म्हणता येईल कि, अध्यात्मिक साधना करुन तुम्ही अशी गोष्ट प्राप्त करु शकता जी मृत्युपश्यात ही तुमच्याकडुन हिरावुन घेतली जाऊ शकणार नाही.

    आपला जन्म या भुतलावर झाला, म्हणजे हे मानवी शरीर आपण ह्या पृथ्वी (धरती माता) कडुन घेतलेले कर्ज आहे. ज्याची मृत्यु वेळी आपल्याकडुन पुर्ण वसुली करुन घेतली जाते. परंतु जो पर्यंत आपल्याकडे हे शरीर आहे तोपर्यंत आपण त्यापासुन अशी काही गोष्ट निर्माण करु  शकतो किंवा प्राप्त करु शकतो जी गोष्ट आपल्याकडुन मृत्युपश्यात कोणीही हिरावुन घेउ शकणार नाही.

    तुम्ही प्राणायम करा किंवा ध्यान , ह्या अश्या प्रक्रिया आणि प्रयत्न आहेत कि ज्यामुळे तुमची जीवन ऊर्जा रुपांतरीत होऊ शकते. म्हणजे जिवन ऊर्जेचे अशा काही सुक्ष्म तत्वांमध्ये रुपांतरण होईल जे टिकाऊ असेल. जे कोणीही हिरावुन घेऊ शकणार नाही. मृत्युपश्यातही आत्मा सोबत असेल. सोप्याभाषेत बोलायचे झाले तर, आपण या सुक्ष्म तत्वांना मिळवण्याचा प्रयत्न नाही केला तर मृत्यु वेळी आपल्याकडुन सर्व काही हिसकावुन घेण्यात येईल, आणि पुढिल आत्म्याच्या प्रवासात या मानवी जन्मात मिळवलेले असे काहीही सोबत नसेल म्हणुन पुढचा प्रवास खडतर होऊ शकतो.   

    हे मानवी शरीर हा एक पृथ्वीचा भाग आहे. म्हणुनच अध्यात्मिक व्यक्ति (योगी) नेहमी निसर्गाच्या सान्निध्यात राहणे पसंत करतात, जमिनीवर बसतात, अनवाणी फिरतात, जेणेकरुन मानवी शरीरास ते पृथ्वीचाच एक भाग आहे याची सतत जाणिव करुन देत असतात. मानवी शरीरास घमेंड निर्माण न होता त्यास सतत ते नश्वर असल्याची जाणिव झाली पाहिजे.

    आपले शरीर पंचमहाभुतांनी बनलयं असे म्हणतात आणि ते खरे आहे हे आपणांस जाणवते देखील. ती पंचमहाभूते म्हणजे पृथ्वी, पाणी, तेज, वायु आणि आकाश. याच पंचमहाभूतांपासुन आपल्या शरीरातील त्रिदोष (कफ, पित्त व वात) बनलेले आहेत. [ पृथ्वी + पाणी = कफ , तेज = पित्त, वायु + आकाश = वात ]. म्हणुनच, माणुस मरण पावल्यावर तो पंचतत्त्वात विलिन झाला असे म्हणतात.   

    सध्याच्या आपल्या जिवन शैली मध्ये, निदान दिवसातुन एक तास तरी मातीमध्ये काम करणे, बाग काम करणे किंवा काही वेळ अनवणी फ़िरलो तरी आपल्या शरीरास याची नेहमी जाणिव राहिल कि आपले शरीर हे नश्वर आहे. थोडक्यात सांगायचे झाले तर, जेवढी लवकर आपल्या शरीरास जाणिव होईल कि ते नश्वर आहे तेवढे लवकर तुम्ही अध्यात्मिक बनाल.

    मनात असलेले सर्व भ्रम, आशा, कल्पना निघून जाऊन वास्तविकतेचा स्वीकार करणे म्हणजे अध्यात्मिक होणे. कारण वास्तविकता म्हणजे सत्य! सत्य म्हणजे अस्तित्व. आपण मनामध्ये देव किंवा दानव यांची कल्पना करतो आणि तसे अनुभवतो सुद्धा. खरे पाहता देव आणि दानव दोघांनाही महत्त्व नाही. कारण जी काही आपण कल्पना करतो ती आपल्या संस्कृती वर आणि ज्या गोष्टींचा आपल्यास अनुभव आलाय त्यावर अवलंबून असते. वास्तविकता म्हणजे वर्तमान. आता आपण आहोत ही वास्तविकता, जिथे आपल्याला माहिती देखिल नसते कि आपण कोणत्या ठिकाणावरुन आलोय आणि कोठे जाणार. हिच जिवनाची वास्तविकता आहे. 

तसे पाहता आपल्यास आपल्या सर्व धर्माकडून आशावादी बनवले जाते. म्हणजे वास्तव आणि सत्य यापासून दूर केले जातं. म्हणूनच अध्यात्म म्हणजे काय याची जाणीव व्हायला खुप वेळ जातो. जर प्रत्येक धर्माने व्यवस्थित अध्यात्म्याची जाणीव करून दिली तर प्रत्येक व्यक्तिचा सर्वांगीण (फक्त भौतिक नाही) विकास झाला असता.   

आशा रहीत आनंदी जीवन जगणे म्हणजे अध्यात्मिक होणे.